Image
01.01.2018 / 15:51 Okunma Sayısı: 494

MADDE BAĞIMLILIĞI ANLATILDI

Samandağ Özel Elit Bilgi Lisesi tarafından geçtiğimiz hafta velilere yönelik “ Madde Bağımlılığı Ve Sanal Ortamda Cinsel İstismar” Konulu seminerde madde bağımlılığında sunum yapan İlçe Sağlık Müdürlüğünden Uzm. Psikolog Nilgün Yeniocak konu ile ilgili velileri bilgilendirdi.
Yeniocak sunumunda:
Madde bağımlılığı nedir?
Vücudun bir ya da birden çok işlevini olumsuz yönde etkileyen maddelerin kullanılması. Bundan zarar görüldüğü hâlde bu maddelerin kullanımının bırakılamamasına verilen addır. Madde bağımlılığından korunmanın en iyi yolu hiç başlamamaktır.
Bağımlılık yapıcı maddeler nelerdir?
Bağımlılık Yapan Maddeler: Tütün, Alkol Uyuşturan Maddeler: Afyon, Morfin, Eroin,
Metadon, Kodein Uyaran Maddeler; Kokain, Crack Uyuşturan Maddeler: Esrar, LSD, GHB, Sihirli mantarlar, Herbal spices, Amfetamin, Ecstasy ,Metamfetamin, Captagon,(SK-Bonzai) Bağımlılık belirtileri: 1. Fiziksel Belirtiler, 2. Davranışsal Belirtiler, 3. Psikolojik Belirtilerdir. Kullanılan maddeye bağlı olarak farklı belirtiler olabileceğini unutmayınız. Bu üç alandaki bazı belirtileri gördüğünüzde, bu durumun başka bir sebepten kaynaklanıp kaynaklanmadığına emin olunuz. Madde kullanımında görülebilecek bazı Fiziksel belirtiler: Gözlerde kızarıklık ve göz bebeklerinde büyüme, uyku bozuklukları (aşırı uyuma, uyuyamama vb.),ani kilo kaybı, kusma veya iştahsızlık, epilepsiye bağlı olmayan kasılma nöbetleri, fiziksel görünümde değişiklik, kişisel bakımı ihmal etme, hareketlerde dikkat çeken koordinasyon bozukluğu veya dengesizlik, alışılmadık bir ağız kokusu, vücutta veya ellerde istemsiz titreme.Davranışsal belirtiler: Okula ve derslere karşı ilgide azalma, Ders başarısında düşme, Dikkat vermede ya da odaklanmada azalma, Okul dışındaki aktivitelere (hobiler, spor vb.) karşı ilgisizlik, Arkadaşlardan veya öğretmenlerden gelen şikâyetle, Kendini dış dünyadan uzaklaştırma, içine kapanma, Arkadaşlarından ya da çevresinden sık sık borç almaya başlama, Daha fazla özgürlük talep etmeye başlama, Genel bir motivasyon eksikliği, odaklanma güçlüğü, dalgınlık veya uyuşukluk, Herhangi bir sebebi olmaksızın korku duyma, içine kapanma, gerginlik yaşama veya aşırı şüphecilik, Göz kontağı kurmamaya çalışarak konuşma, Agresif davranışlarda bulunma, Kişilikte ortaya çıkan, açıklanamayan değişiklikler, Arkadaş grubunda veya her zaman gidilen mekânlarda değişiklik, Gözlerdeki kızarıklığı saklamak için göz damlası, gözyaşı sıvısı kullanmaya başlama, Suç işleme davranışı, Oluşabilecek kötü kokuları bastırmak için gereğinden fazla parfüm kullanma, Duygu durumunda ani değişimler, asabiyet, ani patlamalar veya nedensiz gülme gibi davranışlar, Beklenmedik bir şekilde zaman zaman ortaya çıkan aşırı hareketlilik ve aktivite artışı. Psikolojik belirtiler: Kişilikte ortaya çıkan, açıklanamayan değişiklikler, Duygu durumunda ani değişimler, asabiyet, ani patlamalar veya nedensiz gülme gibi davranışlar, Beklenmedik bir şekilde zaman zaman ortaya çıkan aşırı hareketlilik ve aktivite artışı, Genel bir motivasyon eksikliği, odaklanma güçlüğü, dalgınlık veya uyuşukluk, Herhangi bir sebebi olmaksızın korku duyma, içine kapanma, gerginlik yaşama veya aşırı şüphecilik. Bağımlılığın Olumsuz Etkileri: Bağımlının kendine güveni azalır. Bağımlının kontrolü zayıflar. Bağımlının insani prensipleri ve değerleri yok olmaya başlar. Kullandığı maddeler bağımlının vücudundaki savunma mekanizmalarını yok edip bağışıklık sistemini zayıflatır. Bağımlının frengi, verem, AIDS, kanser, kangren, hepatit B ve hepatit C gibi birçok ölümcül hastalığa kapılma riski artar. Madde kullanımından şüphelenme süreci:
Şüphe, Çaktırmadan izleyin, Maddeler hakkında bilgi edinin, Kendinizi
hazır hissedin, İyi bir ortam yaratın Duygularınızı, Düşüncelerinizi paylaşın, Reddetti, İzlemeye devam edin, Tekrar konuşmayı deneyin, Tekrar izlemeye devam edin, Tekrar konuşmayı deneyin, Hakem niteliğindeki 3. bir şahıstan yardım almayı önerin.Kişi ne zaman bağımlı sayılır? Son 12 ay içerisinde şu belirtilerden en az üçünü gösteren kişi bağımlıdır: Aynı etkiyi sağlamak amacıyla kullanılan madde miktarını sürekli arttırmak. Madde kullanmayı bıraktığında veya azalttığında fiziksel ve ruhsal yoksunluk belirtileri yaşamak. Düşünülenden daha fazla madde kullanmak. Madde kullanımını denetlemek ya da bırakmak için gösterilen çabanın sürekli boşa çıkması. Sosyal, mesleki ve kişisel etkinliklerini madde kullanmak sebebiyle azaltmak veya tamamen terketmek. Maddeyi sağlamak, kullanmak veya bırakmak için çok fazla zaman harcamak. Fiziksel veya ruhsal sorunlara yol açmasına rağmen madde kullanmayı sürdürmek.
Nasıl ilerler ? Bir kereden bir şey olmaz. Bir daha kullanmam. Ben bağımlı olmam.
İstersem bırakırım. Bu meret bırakılmaz ki... Bırakmak zorundayım. Artık Bırakacağım. Bıraktım, bir daha da başlamam Madde kullanmaya nerede ve ne zaman davet ederler? Maddeyi tanıtan, özendiren ve kullanma fikrini oluşturan genellikle yakın bir arkadaştır. Çünkü bu maddelerin zararlı olduğunu ve kullanılmaması gerektiğini herkes bilir. Ancak yakın bir arkadaş, insanı madde kullanmaya ikna edebilir. Bu maddelerin nasıl kullanılacağını insana ancak güven duyduğu biri öğretebilir. Yakın arkadaş çevresiyle eğlenmek için gidilen yerlerde.
Ders saatleri sonrasında gidilen internet kafeler ve oyun salonları gibi mekânlarda, Kişinin üzüntülü, sıkıntılı, öfkeli olduğu anlarda, Kimsenin kolay kolay göremeyeceği terk edilmiş mekânlarda, Parkların, gezi/mesire yerlerinin ıssız olduğu zamanlarda, madde kullanmaya davet edilme olasılığı daha yüksektir.
Kullananlar hangi gerekçelere sığınıyorlar? Merak ettim, denedim. Sınırlarımı aşmak istiyordum. İçimdeki asi dürttü beni. Arkadaşlarıma fark atmak istedim.
Arkadaşlara uydum. Grupça karar aldık, dışında kalamazdım. Sorunlarımı çözemedim, madde kullanarak unuturum yahut çözerim diye düşündüm. İddialı biri diye tanınıyordum, imajımı korumak istedim. Kendilerini Nasıl kandırıyorlar? Benim iradem güçlüdür, ben bağımlı olmam. Ben kendimi kontrol edebilirim. Ottur, zararı yoktur. Bağımlılık da yapmaz. Bir kere kullanmaktan bir şey çıkmaz. Sadece zayıf insanlar bağımlı olur. Herkes kullanıyor, bir şey olmuyor. Madde kullanımı arkadaşlık ilişkilerimi arttırıyor. İnsanın sosyal çevresinin genişlemesine yardımcı olur. Madde, sadece kullanan kişiye zarar verir. Bir yakınınız kullanıyorsa... Madde kullanım problemi hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadan arkadaşınızı suçlamaktan ve yargılamaktan kaçının. Madde kullanımına başlama sürecini ve nedenlerini bilmeden ahlak dersi vermeye kalkışmayın. Arkadaşınız onunla kurmaya çalıştığınız iletişimde size karşıt tepki gösterebilir. İletişim kurmaktan vazgeçmeyin, pes etmeyin. Arkadaşınızın her söylediğine güvenmeyin. Çünkü madde kullanan kişiler yalan söyleyebilirler.
Madde kullanımı sonucunda yaşadığı problemlerde arkadaşınıza sorumluluğun kendisinde olduğunu hatırlatın. Bu nedenle kendinizi suçlamayın. Madde kullanımının doğru olarak algılanmasında güvendiğiniz kişilerden (aile, psikolojik danışma birimleri) bilgi desteği alın. Madde kullanmak amacıyla bulundurmanın bir suç olduğunu unutmayın. Bu nedenle bu süreçte kendinizi korumayı unutmayın. Arkadaşınızla yalnız kalmamaya dikkat edin. Arkadaşınızı güvenebileceği bir uzmanla (psikolog, hekim gibi) görüşmeye teşvik edin.
Ağa düşmemek için... Bağımlılık yapıcı bir maddeyi kullanmaya davet eden bir kişiye karşı hangi söz, tutum ve davranışları benimseyebilirsiniz? Riskli durumların dışında kalmak için neler yapabilirsiniz? Uzak kalmak ;Bağımlılık yapıcı bir maddenin kullanılma olasılığı olan ortamlardan uzak kalarak kendinizi madde kullanımı ve bağımlılık riskinin dışında tutabilirsiniz. Uygun kişiler;Riskli yer ya da ortamlarda bulunmak zorunda kaldığınızda olumlu alışkanlıklara sahip arkadaşlarınızla birlikte olarak ortamın riskinden korunabilirsiniz. Hayır diyebilmek; Bağımlılık yapıcı maddelerle ilgili herhangi bir teklif geldiğinde verilebilecek en kısa ve net cevap Hayır! demektir. Hayır diyebilmek; Bağımlılık yapıcı maddelerle ilgili herhangi bir teklif geldiğinde verilebilecek en kısa ve net cevap Hayır! demektir. Hayır diyebiliyor musunuz? Hayır, teşekkür ederim. Hayır, bana göre değil. Hayır dostum, sağ ol. Ben böyle iyiyim. Hayır, eğer annem babam beni bu durumda görse gerçekten çok üzülürdü. Hayır, insanda yaptığı etkiyi sevmiyorum. Hayır, sağlıklı kalmak için çabalıyorum. Hayır, ben bir sporcuyum, böyle şeyler yapamam. Hayır, teşekkürler, ben eve gitmeliyim. Hayır, ben okula gidiyorum. Bunu riske atmak istemem. Hayır, yapamam. Ben işin kolayına kaçamam. Çocuğunuzun madde bağımlısı olmasını istemiyorsanız… Çocuklarınızla küçük yaşlardan itibaren sağlıklarını korumalarının ve zararlı maddelerden uzak durmalarının önemi ve gerekliliği konusunda konuşmalar yapın. Sizin ebeveyn olarak onlara doğru birer model olmanız gereklidir. Örneğin sürekli sigara içerken sigaranın sağlığa zararlı olduğunu anlatmanız yeterli etkiyi ve inandırıcılığı maalesef sağlayamamaktadır. Üzüldüğünüzde, sıkıldığınızda, öfkelendiğinizde, kendinizi çaresiz hissettiğinizde ne yaparsınız? Hemen bir sigara yakar ya da bir hap yutar mısınız? Bu davranışlarınızı gözden geçirmenizde fayda var. Çocuğunuzun cebine asla harcayabileceğinden daha fazla harçlık koymayın. Yaptığı hataları ona gösterin ve hatalarının yarattığı sonuçları onunla tartışın. Mümkün olduğu kadar hatalarını düzeltme görevini ona vererek kendi bireysel sorumluluğunu üstlenmesine yardımcı olun. Çocuğunuzun boş zamanlarını geçirebileceği bir uğraş sahibi olmasını sağlayın. Spor yapmak, enstrüman çalmak, evcil hayvan beslemek, el becerileri vb. Çocuğumla uyuşturucudan uzak durması konusunda ne zaman konuşmalıyım? Küçük yaşlardan itibaren çocuğunuza sigara, alkol ve madde kullanımının zararlarından sohbet sırasında veya televizyonda gördüğünüz bir haber vs. vesilesiyle bahsedebilirsiniz, kendini nasıl koruyacağını anlatabilirsiniz. Sadece bir kereye özgü bir konuşma yapmak yerine muhtelif zamanlarda konuyu açarak gerekli hatırlatmaları yapmanız çok daha faydalı olacaktır. Konuşmaya başlamadan önce doğru kaynaklardan bilgilerinizi arttırın ve ona bağımlılıkların zararları konusunda bilgi verin. Kısa ve net cümleleri tercih edin. Ona sorular yönelterek çocuğunuzu da sohbete dâhil edin. Fikrini, ne hissettiğini, ne bildiğini sorun. Çocuğunuzla anne ve baba ayrı ayrı konuştuğunuz gibi tüm aile bir arada iken de konuşun. Uyuşturucu kullanmanın bir suç olduğunu ve ne gibi yasal sonuçları olduğunu (hapse düşmek, işten atılmak, ehliyetini kaybetmek vb.) ona anlatın. Çocuğunuzla aranızda güçlü bir bağ oluşturmak Çocuklarınızla küçük yaşlardan itibaren güçlü bir ilişki geliştirmeli, aranızda kuvvetli bağlar oluşturmaya gayret etmelisiniz. Bu, çocuklarınız hayatın dalgalı denizlerinde yol alırken onları dalgaların arasından çekip çıkartacaktır. Çocuklarınızla her gün düzenli sohbet etmeyi âdet hâline getirin. Çocuklarınıza fikirlerini sorun ve cevaplarını dikkatle dinleyin. Çocuklarınıza karşı objektif olmaya, onları yargılamadan, suçlamadan dinlemeye gayret edin. Çocuklarınızla kurduğunuz iletişimin sadece onları azarlamak, eleştirmek veya tavsiye vermekten ibaret olmamasına özen gösterin. Çocuklarınızla birlikte yeterli zaman geçirin ve kendilerini hayatınızın bir parçası olarak hissetmelerini sağlayın Çocuğunuzu üzgün veya kırgın gördüğünüzde bu durumu görmezlikten gelmeyin ve neyi olduğunu sorarak onunla ilgilenin. Çocuğunuzla kurduğunuz iletişimde onu destekleyen ve kendisini iyi hissetmesine yardımcı olan kelimelere yer verin. Çocuklarınızla küçük yaşlardan itibaren sağlıklarını korumalarının ve zararlı maddelerden uzak durmalarının önemi ve gerekliliği konusunda konuşmalar yapın. Ebeveyn olarak doğru birer örnek olun. Alkole veya maddeye başvurmaksızın nasıl problem çözüleceği, stresle nasıl başa çıkılacağı, nasıl mutlu olunacağı, nasıl eğlenileceği konularında doğru bir model olmaya gayret edin. Çocuğunuzun cebine asla ihtiyacından daha fazla harçlık koymayın. Çocuğunuzun boş zamanlarını geçirebileceği bir uğraş sahibi olmasını sağlayın. Sınırlar… Her çocuğun sınırlarını bilmeye ihtiyacı vardır. Sınırlar çocuğun kapasitesini aşmamalı. Koyduğunuz sınırlar açık ve anlaşılır olmalı. Kurallarınız çocuğa ne yapmamasını söylediği kadar ne yapması gerektiğini de söylemeli. Sınırlarınız geniş olsun ama bunları tutarlı ve “deliksiz” tutun. Çocuğunuzun doğru arkadaşlar seçmesine yardımcı olmak için... Çocuğunuzun kimlerle görüştüğünden ve kimlerle arkadaşlık ettiğinden haberdar olun. Çocuğunuzun arkadaşlarının aileleriyle tanışın. Okul sonrasında programı olan çocuğunuzun hangi saatte nerede olduğunu mutlaka bilin. Çocuğunuzu olumlu çevrelere yönlendirin. Çocuğunuza, akran baskısına direnmeyi öğretin. Çocuğunuzun özgüven geliştirmesine destek olun(Sorumluluklar verin, sportif ve kültürel faktörlere yönlendirin).
Çocuğunuzun maruz kalabileceği akran baskısı karşısında tedbir alabilmeniz için… Akran baskısı, çocuğun yaşıtları ya da içinde bulunduğu grup tarafından bir şeyi yapmaya zorlanması ya da cesaretlendirilmesidir. Çocuğunuza “hayır” demeyi öğretin. Duygu ve düşüncelerini korkmadan ve açık yüreklilikle sizinle paylaşabileceği bir ortam oluşturun. Herhangi bir gruptan baskı gördüğünde veya
istemediği bir davranışı yapmaya zorlandığında, bunu sizinle veya öğretmenleriyle paylaşabileceği konusunda ona cesaret kazandırın. Çocuğunuzun, davranışlarının sonuçlarını fark etmesini, davranışlarının sonucunda kendisine veya başkalarına verebileceği zararları düşünmesini sağlayın. Çocuğunuza kısa ve uzun vadeli hedefler koyun. Onunla neden okula gittiği, okula gitmesinin esas amacının ne olduğu, ileride nasıl bir hayat hayal ettiği gibi esas amacına bağlanmasını kolaylaştıracak konuşmalar yapın. İstemediği veya yanlış olan şeylere karşı koyarak, yanlışa “hayır” diyerek güçlü olabileceğini, esas güçlü ve erdemli davranışın bu olduğunu ona öğretin. Bağımlılık tedavi edilebilir Kullanıcılar arasında “bu hastalığın tedavisi olmadığı” yolunda bir kanı yerleşmiştir. Oysa uyuşturucu madde kullanan kişiler tedavi olabilir. Tedavi ilkelerini eksiksiz yerine getiren kişilerde uyuşturucu maddeyi bırakma ve “temiz kalma davranışı” sıklıkla görülmektedir. Bunun yanı sıra temiz kalma davranışını gösteren kişileri bekleyen en büyük risk, tekrar madde kullanımına başlamaktır. Kişi bu maddeleri bıraktıktan sonra, bir daha hiçbir zaman tekrar kullanmamalıdır. Bir kez kullanması, onun eski günlerine dönmesine ve yıkıcı sonuçlar yaşamasına neden olabilir. Tedavinin başarısında iki önemli etmen 1. Kişinin tedavi olmayı istemesi: Eğer kişi tedavi olmayı kendisi istemiyorsa kimse ona zorla bıraktırmayı başaramaz. 2. Kişinin maddeyi bırakmaya kendini hazır hissetmesi: Kişi maddeyi bıraktığı zaman alışkanlıklarını ve yaşadığı ortamı değiştirmek zorunda kalabilecektir. Kişinin tüm bunlara hazırlıklı olması gerekmektedir. Tedavi sonrası kişinin doğru bir sosyal çevre oluşturması, aile ilişkilerini daha verimli şekilde yaşaması ve yaşamının her karesini doğru etkinliklerle doldurması temiz kalma davranışının devamlılığını olumlu yönde etkileyecektir. TCK’da madde bağımlılığının yeri Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis ile cezalandırılır. Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, on yıldan az olmamak üzere hapis ile cezalandırılır. Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.Okul disiplin süreci ve cezaları Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre; Tütün ve tütün mamullerini bulunduran veya içen öğrencilere kınama, Sarhoşluk veren zararlı maddeleri bulunduran veya kullanan öğrencilere okuldan kısa süreli uzaklaştırma, Bağımlılık yapan zararlı maddeleri bulunduran veya kullanan öğrencilere okul değiştirme, Bağımlılık yapan zararlı maddelerin ticaretini yapan öğrencilere örgün eğitim dışına çıkarma cezaları verilir.

paylaş

ARŞİV HABERLER

SOSYAL AĞLAR